عصر خودرو

هدفمندی یارانه‌ها ۶ ساله شد;

خانوارها ۲۴۰ هزار میلیارد پول گرفتند

عصر بازار- شش سال از فرمان اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها گذشت، محمود احمدی نژاد پایه گذار انحراف از قانونی شد که می‌توانست در مقابل آنچه که اکنون در جریان است اجرا شود، اما سرانجام آن توزیع ۲۴۰ هزار میلیارد تومان از پول دولت برای یارانه‌های ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومانی شده که شاید اصلا جایی در دخل و خرج عمده کسانی که ماهانه مدعی دریافت آن هستند،ندارد.

خانوارها ۲۴۰ هزار میلیارد پول گرفتند
نسخه قابل چاپ
يکشنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۵ - ۱۳:۲۱:۰۰

    به گزارش پایگاه خبری«عصربازار» به نقل از ایسنا، امروز همزمان با 28 آذرماه سال 1395، شش سال از زمانی که محمود احمدی‌نژاد به عنوان رئیس دولت دهم از اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها و اصلاح قیمت حامل‌های انرژی خبر داد می‌گذرد، زمانی که این قانون حاوی(16) ماده برای حذف تدریجی یارانه مواد سوختی، خوراکی، آب، برق، گاز و سایر اقلام کلید خورد تا با منابع به دست آمده بتوان به صورت نقدی و غیرنقدی به مردم کمک کرده و سایر منابع صرف تولید، طرح‌های عمرانی، فرهنگی، اجتماعی و به ویژه سلامت شود.

    در اهم اهداف قانون هدفمندی یارانه‌ها اصلاح قیمت حامل‌های انرژی و نزدیک‌ شدن به قیمت‌های منطقه‌ای قرار داشت تا بتواند راهکاری برای حذف قاچاق سوخت باشد، به‌طوری که در ماده(1) قانون تاکید شد قیمت فروش داخلی بنزین، گاز، نفت، نفت کوره، نفت سفید و گاز مایع و سایر مشتقات با لحاظ کیفیت حامل‌ها و احتساب هزینه‌ها به تدریج تا پایان برنامه پنجم توسعه به 90 درصد قیمت تحویل روی کشتی (فوب) در خلیج فارس برسد.

    در عین حال که اصلاح قیمت آب، برق و هدفمندی یارانه‌ نان، گندم، شکر، برنج، شیر، خدمات پستی، هوایی و ریلی جزو دیگر تکالیف قابل اجرا در قانون قرار گرفت. تاکید دیگر بر این بود که باید 50 درصد منابع ناشی از اصلاح قیمت‌ها از طریق توزیع یارانه نقدی و غیرنقدی به خانوارها، 30 درصد برای کمک بلاعوض یا یارانه سود تسهیلات و یا وجوه اداره شده در بخش‌های تولید و بخش‌های مرتبط آن و 20 درصد مابقی به دولت اختصاص یابد تا بتواند آثار اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها را بر اعتبارات جاری و عمرانی جبران کند.

    اما ظاهر خوش قانون هدفمندی یارانه‌ها هیچ‌گاه در این سال‌ها به روال تعیین شده در آن پیش نرفت. در راس خطاهایی که از دولت دهم شروع و گریبانگیر دولت بعدی هم شد، توزیع نقدی قرار دارد که خود موجب شد تمامی بندها و تبصره‌های تکلیفی هدفمندی یارانه‌ها تحت‌الشعاع قرار گیرد، زمانی که احمدی‌نژاد برخلاف تاکید قانون مبنی بر مجوز 50 درصدی برای توزیع نقدی و غیرنقدی تقریبا کل درآمد ناشی از اصلاح حامل‌های انرژی را به اضافه استقراض از بانک مرکزی و برداشت خزانه صرف پرداخت‌های نقدی کرد و هیچ سهمی برای سایر بخش‌ها به ویژه تولید و بهداشت و درمان باقی نگذاشت.

    این روند که از پایه اشتباه گذاشته شد ادامه پیدا کرد به دولت جدید رسید و آن هم نتوانسته تاکنون گرهی از معضل هدفمندی یارانه‌ها باز کند. می توان نحوه‌ غربالگری و جداسازی یارانه‌های نقدی را برای افراد متقاضی مهم‌ترین چالش اجرای این قانون عنوان کرد، چرا که در نهایت پرداخت‌های این بخش قانون را نقض کرده و اجازه ورود به سایر بندهای آن را نمی‌دهد به‌طوری که ماهانه تا بیش از 3400 میلیارد تومان و سالانه تا 42 هزار میلیارد تومان از منابع به دست آمده از اصلاح قیمت حامل‌های انرژی  و خزانه دولت برداشت و صرف یارانه 45 هزار و 500 تومانی که طی شش سال و در دوران تورم  40 درصدی فزاینده و یا تک رقمی تغییری نکرده، شده است.

    این در حالی است که دولت‌ها برای غربالگری اقداماتی انجام دادند، اما در نهایت ترجیح بر پرداخت‌های نقدی همگانی شد، دولت دهم قبل از شروع اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها در قالب طرحی شروع به ثبت نام مردم و خوشه‌بندی بر مبنای درآمد و دارایی‌های آنها به منظور دهک‌بندی کرد، اما به نتیجه موفقی نرسید و  یارانه‌های فراگیر توزیع شد. دولت یازدهم که قبل از ورود خود و در شعارهای انتخاباتی بارها اعلام کرده بود  هیچ رضایتی از روال  پرداخت‌های موجود نداشته و حتما نحوه اجرای قانون را تغییر و براساس آنچه که در آن تعیین شده پیش خواهد برد و منطبق  قانون می‌کند، سرانجام بعد از گذشت سه سال از قرارگرفتن در اداره کشور چاره‌ای جز ادامه‌ روند گذشته نداشته و در همان مسیر قرار دارد، هرچند که فروردین‌ماه سال 1393 بعد از این‌که راهی برای غربالگری یارانه‌بگیران پیدا نکرد دست به ثبت‌ نام مجدد به منظور ثبت‌نام افراد متقاضی نیازمند زد، ولی رسما تعداد تکان چندانی نخورد و کمتر از دو میلیون نفر به هر نحوی اعم از جاماندن از ثبت‌نام و یا انصراف در لیست سازمان هدفمندی یارانه‌ها قرار نگرفتند.

    در ادامه قانون بودجه بود که با تصویب نمایندگان مجلس طی دو سال متمادی تکلیف حذف یارانه‌بگیران نیازمند را به دولت واگذار کرد، ولی با این‌که اقداماتی محدود در این رابطه انجام شد باز هم آخرین آمارهایی که اعلام شده از دریافتی حدود 77 میلیون نفر برای یارانه نقدی در هر ماه حکایت دارد. مجموعه‌ای که فعلا خیال راحتی از هدفمندی یارانه‌ها داشته و دولت براساس آنچه که در بودجه امسال برای دهک‌ها و اقشار بالای درآمد جامعه تکلیف شده رسما اعلام کرده توان چنین حذفی را نداشته و پرداخت‌های نقدی ادامه دارد.

    اما در سوی دیگر اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها و توزیع یارانه‌های نقدی عدم شفافیت در اعلام عملکرد این قانون و اطلاع‌رسانی عمومی آن وجود دارد. بر اساس توافقی که در اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها در دولت فعلی انجام شد قرار بر این بود که هر سه ماه گزارش عملکرد آن به مجلس ارائه شود. حال این‌که این گزارش ارائه شده یا خیر، در اطلاع‌رسانی عمومی آن همواره ابهاماتی وجود داشته و مدیران اقتصادی دولت درباره آن توزیع شفافی نداده و به یکدیگر حواله کرده‌اند، با این حال آخرین گزارشی که در پایان  تیرماه در کمیسیون اقتصادی مجلس مورد بررسی قرار گرفت،   باز هم کسری‌های ناشی از هدفمندی یارانه‌ها قابل تامل بود.

    بررسی‌های کمیسیون برنامه و بودجه از این حکایت داشت که در پایان چهارماه نخست سال جاری رقمی نزدیک به 13 هزار و 700 میلیارد تومان یارانه نقدی پرداخت شده که در هر ماه 3425 میلیارد تومان برای آن هزینه شده است، در حالی باید این رقم از اصلاح قیمت حامل‌های انرژی تامین می‌شد که در این مدت حدود 10 هزار و 300 میلیارد تومان کسب درآمد شده بود و نسبت به پرداخت‌ها3400 میلیارد تومان کسری داشت. کسری که حتما دولت از خزانه و  البته بر اساس مجوزقانون برداشت کرده بود. گرچه ظاهرا 3400 میلیارد تومان در پرداخت نقدی نسبت به مجموع درآمد محقق شده کسری داشت، اما مساله اینجاست که همین رقم 13 هزار و 700 میلیارد تومانی هم برخلاف قانون پرداخت شده بود، چرا که طبق قانون هدفمندی یارانه‌ها فقط 50 درصد درآمد باید صرف توزیع نقدی شود که در این حالت از 10 هزار و 300 میلیارد تومان موجود فقط 5150 تومان سهم یارانه نقدی بود و مابقی باید به سایر بخش‌ها مانند تولید، بهداشت، درمان و رفاه اجتماعی اختصاص پیدا می‌کرد، بنابراین از مجموع حدود 14 هزار میلیاردی که برای یارانه‌ها پرداخت می‌شد حدود 8550 میلیارد تومان خارج از حوزه قانونی توزیع شد و سهم سایر بخش‌ها را به صفر نزدیک کرد.

    این آمار هرچند محدود به چهار ماهه اول سال است و هنوز گزارشی از عملکرد یارانه‌ها در دولت فعلی و دولت قبلی هیچ‌گاه ارائه نشد، اما روالی تکراری حال با اندکی تغییر طی سالهای اخیر بوده است. این در حالی است که با احتساب پرداختی 3400 میلیاردی طی 70 مرحله نزدیک به 240 هزار میلیارد تومان یعنی رقمی معادل منابع عمومی بودجه دولت در سال جاری که به عبارتی کل خرج دولت را طی یک سال مالی تشکیل می‌دهد، خرج توزیع نقدی بین خانوارهایی شده که بین آنها نیازمند و غیر نیازمند وجود دارد و مشخصا نمی تواند رقم دریافتی در هر ماه جایگاهی بین دخل خرج بسیاری از این خانوارهای دریافت کننده در هر ماه داشته باشد.

    بعد از حدود شش سال از کلید خوردن قانون هدفمندی یارانه ها می‌توان گفت که اجرای قانون انجام نشده و بیمار یارانه ای همچنان پابرجاست و تنها توزیع نقدی شش ساله شده است. دولت ها حتی اگر هم برنامه ای برای اجرای صحیح داشته‌اند به مرحله اجرا نرسیده و مشخص آن است که قانون هدفمندی یارانه‌ها هدفمند نشده است.

    برچسب ها
    مطالب مرتبط
    مطالب مرتبط بیشتر
    دکه مطبوعات
    • بازار امروز ۱۱۰
    • بازار امروز ۱۰۸
    • شماره ۱۰۶ بازار امروز
    • همایش دورنمای اقتصاد ایران
    • بازار امروز
    • بازار ۸۰
    • بازار
    • بازار ۷۹
    • بازار امروز ۷۸
    آخرین بروزرسانی ۷ روز پیش
    آرشیو